# Odak 2026: Özgür Yapay Zekâ - Etkin Katılım Çağrısı (Call for Participation) **Odak 2026**, Özgür Yazılım Derneği tarafından ilk kez **13 Aralık 2026 Pazar** günü **Kadıköy Belediyesi Barış Manço Kültür Merkezi**'nde düzenlenecek uluslararası bir konferanstır. Ücretsiz olarak, İngilizce ve Türkçe dillerinde yapılacak konferans, yapay zekâ ve üretken sistemlerin özgürlüğü üzerine sözü olan herkese açıktır. Uzunca bir sürenin ardından geçtiğimiz Nisan ayında gerçekleştirilen ÖzgürKon 2026 III. Uluslararası Özgür Yazılım Konferansı, farklı alandan çok sayıda konuşmacı ve katılımcıyla büyük ilgi gördü. ÖzgürKon'un katılım çağrısındaki; "yapay zeka" olarak bilinen üretken sistemlerin yaygınlaşmasının özgür yazılım mücadelesini yeni bir aşamaya taşıdığı savı, ÖzgürKon'a gönderilen oturum önerilerinin önemli bir çoğunluğunun yapay zekâ konularına odaklanmasıyla yankı buldu. Bu gelişmelerin ardından, ÖzgürKon'un geniş perspektifinin yanı sıra güncel konulara odaklanan bir başka konferansın daha yapılması fikri ortaya çıktı. **Odak 2026** bu fikrin ışığında ilk defa, tüm dünyanın odağında olan yapay zeka fikrini özgür yazılım çerçevesinde tartışmak adına "Özgür Yapay Zekâ - Halkın Verisi Halkın Modeli" temasıyla düzenleniyor. Günümüzde yapay zekâ üzerine gerçekleştirilen konferanslar ve seminerler, birkaç istisnai örnek dışında, yapay zekâ sistemlerini üretenler ve üzerine düşünenler değil, neredeyse tümüyle özel mülk üretken sistemlerin servis düzeyinde kullanımı üzerine kurgulanmış durumdadır. Bu koşullar da; halkımızdan çalınan verilerle eğitilen yapay zekâ modellerinin çıktılarıyla mülkiyet ilişkilerini yeniden üretenlere değil, yapay zekâ araçlarını tasarlayan, üreten, geliştiren ve bu araçların yaşama, üretim ilişkilerine, topluma, kültüre, politikalara ve bilişime etkileri üzerine düşünen ve emek sarf eden insanlara alan açılan alternatif bir konferansın varlığını zorunlu kılmıştır. Özgür yazılım felsefesi durağan ve dogmatik değildir; aksine yeni teknolojiler ve konjonktürel değişimlerle kendini yenileyen ve koşullara adapte eden, bunu yaparken de tarihsel haklılığını her zaman yeniden kanıtlayan bir yapıda olmuştur. Bu ilerleme için Odak, özgür yazılımda paradigma değişimine neden olan yapay zekâ sistemlerini irdelerken ilerici bir bakışla ve yazılımın toplumsal değeri üzerinden emek ışığında "özgür yapay zekâ" tanımını yapmak için çalışmayı konferansın hedefleri arasına koymuştur. Öte yandan bununla kalmayıp, konunun teknik ve bilişim ekseninin ötesine geçilerek mesleki ve toplumsal yansımaları ile emek-sermaye ilişkileri ve emekçilere etkileri yönünden tartışılması da zorunlu hale gelmiştir. Bu nedenle Bilişim Emekçileri Sendikası ve TMMOB Bilgisayar Mühendisleri Odası da Odak'ın paydaşlarıdır. Bu bağlamda "özgür yapay zekâ" başta olmak üzere, dil modellerinin ve diğer yapay zekâ sistemlerinin üretimi, geliştirilmesi, yeniden üretilebilirliği ile yaşamsal, ekolojik ve toplumsal etkileri; emek-sermaye ve üretim ilişkileri perspektifinde yapay zekâ; yapay zekânın sanata etkileri, yapay zekânın insanlık yararına kullanımı gibi konularda konuşmalar, seminerler, ders, panel, forum, çalıştay ve diğer öneriler Odak'ta kendine yer bulabilir. **Konferansa yalnızca bilişim alanından değil, yapay zekâ teknolojilerinden etkilenen tüm işkolları ve alanlardan insanları konuşmacı veya katılımcı olarak çağırıyor ve etkin katılıma davet ediyoruz. Yapay zekânın özgürlüğü veya yaşamımıza etkilerine ilişkin bir düşünceniz ve sözünüz varsa Odak sizindir.** ## Odak 2026'nın oturum yapısı Her bir oturum 50 dakikadır. ### Konuşma / Panel (1 oturum): Konferansın ana konuları kapsamında geniş bir kitle açısından önem taşıyan konuşmalar/sunumlardır. Soru-yanıt bölümüyle birlikte süresi 1 oturumdur. Canlı yayınlanır. ### Yıldırım konuşma (1/5 oturum - 10 dakika): Herhangi bir konu hakkında 10 dakikayı aşmayan aydınlatıcı konuşmalardır, canlı yayınlanır. Soru-yanıt olmayacaktır. Bir oturumda beş adet yıldırım konuşmaya yer verilecektir. Konferansta en az bir yıldırım konuşma oturumuna yer verilmesi hedeflenmektedir. ### Yıldırım² konuşma (256 saniye): İlk kez uygulanacak bu oturumlar, **256 saniyeyi** aşmayan, genellikle deneyim aktarımı ya da görüş paylaşımı için yapılan aydınlatıcı konuşmalardır; canlı yayınlanır. Soru-yanıt olmayacaktır. Bir oturumda on iki adet yıldırım kare konuşmaya yer verilecektir. Konferansta en az bir yıldırım kare konuşma oturumuna yer verilmesi hedeflenmektedir. ### Çalıştay / Atölye / Forum / Ders / Buluşma (1 oturum+): Konferans kapsamında, belirlenen bir konuda pratik uygulama, eğitim, hızlı kurs, etkileşimli/katılımlı atölye gibi biçimlerde yapılabilecek uygulamalı oturumlardır. Etkinlik alanında yer alan özel atölye sınıflarında gerçekleştirilir. Katılımcılar için önceden kayıt alınabilir veya ön koşullar belirtilebilir. ### Serbest stil ("Unconference"): Bir salonun en az 4 oturum için serbest stil (unconference) oturumlara ayrılması hedeflenmektedir. Serbest stil oturumların yönergesi etkinliğe iki hafta kala duyurulacaktır. **Odak 2026** is an international conference organised by Özgür Yazılım Derneği (Free Software Association in Turkey), to be held for the first time on **Sunday, 13 December 2026**, at the **Barış Manço Cultural Centre**, Kadıköy, İstanbul, Turkey. The conference will be free of charge, conducted in English and Turkish, and open to everyone with something to say about the freedom of artificial intelligence and generative systems. Held this past April after a long time, ÖzgürKon 2026: The 3rd International Free Software Conference, attracted considerable interest, bringing together many speakers and participants from a wide range of fields. The assertion in ÖzgürKon’s call for participation that the proliferation of generative systems known as “artificial intelligence” has brought the struggle for free software into a new phase found resonance in the fact that a substantial majority of the session proposals submitted to ÖzgürKon focused on artificial intelligence. These developments gave rise to the idea of holding another conference focused on current issues, complementing ÖzgürKon’s broad scope. Inspired by this idea, the inaugural **Odak 2026** is being organised under the theme “Free Artificial Intelligence: Public Data, Public Model”, to discuss the concept of artificial intelligence, now the focus of global attention within the framework of free software. With only a few exceptions, today’s conferences and seminars on artificial intelligence are structured almost entirely around using proprietary generative systems as services, rather than around the people who create AI systems and reflect on them. These conditions have made an alternative conference necessary: one that makes room not for those who reproduce property relations through the outputs of AI models trained on data stolen from our people, but for those who design, build and develop AI tools, and who devote thought and effort to examining these tools’ effects on life, relations of production, society, culture, policy and computing. The philosophy of free software is neither static nor dogmatic. On the contrary, it has consistently renewed itself and adapted to circumstances in response to new technologies and shifts in the broader context, repeatedly reaffirming its historical validity in the process. To further this progress, Odak has made it one of the conference’s goals to work towards a definition of “free artificial intelligence” from a progressive, labour-centred perspective grounded in the social value of software, while examining the AI systems that are bringing about a paradigm shift in free software. At the same time, it has become necessary to go further, moving beyond the technical and computing aspects of the subject to discuss its professional and social implications, its bearing on labour–capital relations, and its effects on workers. For this reason, Bilişim Emekçileri Sendikası (IT Workers’ Union in Turkey) and TMMOB Bilgisayar Mühendisleri Odası (Chamber of Computer Engineers of Turkey) are also partners in Odak. In this context, Odak welcomes proposals for talks, seminars, lectures, panels, forums, workshops and other formats on topics including, first and foremost, “free artificial intelligence”; the production, development and reproducibility of language models and other AI systems, and their effects on life, ecology and society; artificial intelligence from the perspective of labour-capital relations and relations of production; the effects of artificial intelligence on art; and the use of artificial intelligence for the benefit of humanity. **We invite people not only from the field of computing, but from all industries and fields affected by AI technologies, to join the conference as speakers or participants and to take an active part. If you have thoughts and something to say about the freedom of artificial intelligence or its effects on our lives, Odak is yours.** ## Odak 2026 session structure Each session is 50 minutes long. ### Talk / Panel (1 session): These are talks or presentations on the conference’s main topics that are of relevance to a broad audience. They last one session, including the Q&A segment, and will be livestreamed. ### Lightning talk (1/5 session - 10 minutes): These are informative talks on any subject, lasting no more than 10 minutes, and will be livestreamed. There will be no Q&A segment. Each session will feature five lightning talks. The conference aims to include at least one lightning talk session. ### Lightning² talk (256 seconds): This format, being introduced for the first time, consists of informative talks lasting no more than **256 seconds**, generally intended for sharing experiences or opinions. The talks will be livestreamed. There will be no question-and-answer segment. Each session will feature twelve lightning-squared talks. The conference aims to include at least one lightning-squared talk session. ### Birds of a Feather (BoF) / Workshop / Forum / Lecture / Meetup (1 or more sessions): These are practical sessions on a specific topic within the scope of the conference. They may take the form of hands-on activities, training, crash courses, interactive or participatory workshops, and similar formats. They will take place in dedicated workshop classrooms at the venue. Participants may be asked to register in advance, or prerequisites may be specified. ### Freestyle (“Unconference”): The aim is to dedicate one room to unconference sessions for at least four session slots. The guidelines for unconference sessions will be announced two weeks before the event.